Gmina Gaszowice zajmuje część Kotliny Raciborskiej zwaną Wysoczyzną Rybnicką położonej na obszarze od Rybnika po dolinę Odry. Dolina Odry ma charakter pradoliny szerokości od 8 do 12 km z łąkowym tarasem zalewowym i wyższymi tarasami piaszczystymi. Teren Gminy ukształtowany jest na poziomie od 220 m npm w północnej części Gminy, tj. w okolicach Jeruzalem i Pogwizdowa do 280 m npm w południowo - wschodniej części Gminy, tj. w okolicy Czernicy.
Wyróżnić można dwie formy krajobrazu: Pierwsza to tereny pagórkowate, w których dominują wzniesienia poprzecinane dolinami rzek, występujące głownie w południowej części Gminy, w rejonie Czernicy. Zbocza wzniesień są tu łagodnie nachylone i poprzecinane dolinami niewielkich cieków o charakterze naturalnym, a doliny zostały wyżłobione w skutek naturalnego odpływu wód z terenów przyległych i stanowią naturalną podstawę drenażu tego terenu. Druga forma krajobrazu to obszary dolin rzecznych potoków; Czernickiego i Gzel o łagodnych nachyleniach zboczy oraz licznych terenach zalewowych ( podmokłych), z czego największe, położone jest w obniżeniu morfologicznym pomiędzy Łukowem a Piecami.
Pod względem geologicznym Gmina Gaszowice leży w południowo - zachodniej części niecki głównej Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. W budowie geologicznej biorą udział utwory trzeciorzędu (miocen) i czwartorzędu (plejstocen, holocen), które zalegają zwartą powłoką na osadach karbonu. Karbon reprezentowany jest przez osady karbonu górnego-namuru. Utwory wykształcone są jako łupki i piaskowce z pokładami węgla z grup 600 i 700. Pokłady węgla zalegają na głębokości 350 do 500m.Osady trzeciorzędowe reprezentowane są przez iły mioceńskie, wśród których występują piaszczyste przewarstwienia. Spąg osadów miocenu zalega na głębokości od około 50 m w rejonie Czernicy. Bezpośrednio na powierzchni osady trzeciorzędowe występują na obszarze pomiędzy Czernicą i Babią Górą oraz w centralnej części Gminy, gdzie lokalnie przykryte są jedynie współczesnymi osadami rzecznymi. Na pozostałym obszarze osady trzeciorzędu przykryte są osadami czwartorzędowymi. Czwartorzędowe utwory reprezentowane są przez osady plejstocenu i holocenu. Osady plejstocenu wykształcone są w postaci piasków i żwirów wodnolodowcowych przykrytych lokalnie gliną zwałową. Utwory te związane są ze zlodowaceniem środkowo - polskim. Miąższość ich osiąga 20 - 30 m. Do osadów holocenu zalicza się osady rzeczne współczesnych dolin rzecznych.

Gmina według map klimatycznych wchodzi w skład Dolnośląskiego Południowego Regionu Klimatycznego charakteryzującego się niewielką liczba dni w roku z mrozami, zachmurzeniem, obfitymi opadami oraz chłodnych z opadami. Dużo jest natomiast dni ciepłych i pogodnych.
Średnia liczba dni pogodnych 40-45 dni.
Średnia liczba dni pochmurnych 110 - 120 dni.
Średnia suma opadów 700 - 800 mm.
Częste mgły będące skutkiem nasunięcia się zimnego powietrza na obszar źródliskowy potoków powodują utrudnienia ruchu drogowego na trasach z Gaszowic, Najczęstsze wiatry to północno - zachodnie i południowo -zachodnie. Taki rozkład wiatrów ogranicza napływ zanieczyszczeń z Rybnika. 

 

O Gminie Gaszowice w skrócie: